Պատկերը՝ AKP Photos/Alamy
Գիտնականները կարողացել են առաջին անգամ համոզիչ կերպով ապացուցել, որ Սթոունհենջի մոտ գտնվող հին փոսերի հսկայական շրջանակը բնության արտասովոր երևույթ չէ, այլ ուշ նեոլիթի ժամանակաշրջանին պատկանող իսկական մարդածին կառույց։
Խոսքը վերաբերում է Դերինգտոնի պատերի տարածքում գտնվող «փոսային շրջանակին»՝ մեկուկես կիլոմետրից ավելի տրամագծով օղակ, որը բաղկացած է մոտավորապես երկու տասնյակ հսկայական փոսերից։ Դրանցից մի քանիսը մինչև տասը մետր լայնություն և մոտ հինգ մետր խորություն ունեն, ինչը ցույց է տալիս, որ դրանց ստեղծումը վիթխարի աշխատանք և բազմաթիվ մարդկանց համակարգված ջանքեր է պահանջել։
Այս փոսերի ծագումը վերջնականապես որոշելու համար հնագետները կիրառել են մի շարք ժամանակակից մեթոդներ։ Նրանք իրականացրել են ստորգետնյա էլեկտրական տոմոգրաֆիայի սկանավորում, ռադարային և մագնիսական չափումներ, խորքից վերցրել են բնահողի նմուշներ և որոշել են շերտերի տարիքը՝ օգտագործելով օպտիկապես խթանված լյումինեսցենցիա։ Հետազոտողները ուսումնասիրել են նաև հին բնահողի ԴՆԹ-ն՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են ձևավորվել շերտերը և ինչ է տեղի ունեցել այդ վայրում հազարավոր տարիներ առաջ։
Բոլոր արդյունքները զարմանալիորեն համապատասխան էին. հողի կառուցվածքը, շերտավորման կրկնվող նախշերը և դրանց կազմը վկայում են, որ այդ փոսերը միտումնավոր են փորվել։ Դրանք չէին կարող բնական ճանապարհով առաջացած լինել։ Ավելին, տվյալները ցույց են տալիս, որ աշխատանքը կատարվել է մոտավորապես նույն ժամանակ, ինչը ենթադրում է պլանավորում, ռեսուրսներ և թիմային աշխատանք պահանջող լավ կազմակերպված նախագիծ։
Հետազոտողների կարծիքով՝ կառույցը թվագրվում է ուշ նեոլիթին և կարող էր լինել Դերինգտոնի պատերին և Սթոունհենջի տարածքի այլ հուշարձաններին առնչվող ավելի լայնածավալ համալիրի մաս։
Աղբյուրը՝ The Guardian
Պատկերը՝ AKP Photos/Alamy