Պատկերը՝ EIH
Քանի որ արևային էներգետիկան աստիճանաբար ամրապնդում է իր դիրքերը Հայաստանի էներգահամակարգերում, մի կարևոր բաղադրիչ աննկատ կերպով փոխում է դրա արդյունավետությունն ու հուսալիությունը՝ էներգիայի կուտակման մարտկոցային համակարգերը։ Թեև արևային վահանակները շարունակում են մնալ «կանաչ» էներգիայի ամենատեսանելի խորհրդանիշը, հենց կուտակման համակարգերի ինտեգրումն է, որ բացահայտում է դրանց ողջ ներուժը՝ արևային էներգիան վերածելով ոչ թե անկայուն, այլ վստահելի և շուրջօրյա հասանելի աղբյուրի։
Խնդրի էությունը պարզ է․ արևային էներգիան կախված է ցերեկային լույսից։ Ցերեկը վահանակներն էլեկտրաէներգիա են արտադրում ՝ հաճախ ավելի շատ, քան տվյալ պահին պահանջվում է, մինչդեռ սպառման գագաթնակետը սովորաբար լինում է երեկոյան, երբ արևն արդեն մայր է մտել։ Կուտակիչ համակարգերը լուծում են այս անհամապատասխանությունը՝ կուտակելով ավելցուկային էներգիան ցերեկային ժամերին և այն տրամադրելով ավելի ուշ՝ հենց այն պահին, երբ դրա կարիքն առավել մեծ է։
Այս համատեքստում Energy Invest Holding-ը բանակցություններ է վարում Huawei-ի հետ՝ Հրազդանում «Արևեկ» արևային էլեկտրակայանի համար էներգիայի կուտակման համակարգ կառուցելու նպատակով։ 2017 թվականին շահագործման հանձնված «Արևեկ» արևակայանը Հայաստանի առաջին արդյունաբերական մասշտաբի արևային կայանն է։ Նախագծի համաձայն՝ փորձնական կուտակման համակարգը կունենա 1000-2000 կՎտ հզորություն և 89–92% արդյունավետություն։
Նախագիծը մշակվել է Executive Coaching & Training Institute (ECTI)-ի հետ համագործակցությամբ՝ որպես «COP17. Էկո-նորարարություն․ կանաչ լուծումների վերափոխումը արժեքի» կրթական ծրագրի բաղկացուցիչ մաս։
Այսպիսի լուծումների նշանակությունը դժվար է գերագնահատել։ Տնային տնտեսությունների և բիզնեսների համար մարտկոցները ապահովում են ավելի մեծ էներգետիկ անկախություն՝ նվազեցնելով կախվածությունը ավանդական էլեկտրացանցերից։ Որոշ դեպքերում՝ հատկապես հեռավոր և գյուղական շրջաններում, դրանք հնարավորություն են տալիս ամբողջությամբ անցնել ինքնավար էներգամատակարարման։ Նույնիսկ քաղաքային պայմաններում կուտակման համակարգերն ապահովում են կայունություն՝ հոսանքի անջատումների դեպքում պահպանելով կարևոր սարքերի և ծառայությունների աշխատանքը։
Էներգահամակարգերի մակարդակում կուտակիչները կարևոր դեր են խաղում մատակարարման կայունացման գործում։ Արևային կայանների արտադրանքը կարող է տատանվել՝ կախված ամպամածությունից կամ եղանակային պայմաններից, սակայն կուտակված էներգիան հարթեցնում է այդ տատանումները՝ ապահովելով էլեկտրաէներգիայի կայուն հոսք։ Սա հատկապես կարևոր է, երբ վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների մասնաբաժինը աճում է երկրի էներգահամակարգում, ուր անհրաժեշտ է պահպանել առաջարկի և պահանջարկի հավասարակշռությունը։
Տնտեսական գործոնը նույնպես նպաստում է կուտակման տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Էներգիայի կուտակումը դրա ավելցուկի և ցածր գնի պայմաններում և հետագա օգտագործումը բարձր սակագների ժամանակ թույլ է տալիս արդյունավետ կառավարել ծախսերը։ Ավելի լայն մասշտաբով էներգետիկ ընկերություններն օգտագործում են կուտակիչներ՝ ցանցը կայունացնելու, գերբեռնվածությունները կանխելու, անջատումների ռիսկը նվազեցնելու և համակարգի ընդհանուր դիմակայունությունը բարձրացնելու համար։
Ի վերջո, կուտակման համակարգերը վերաիմաստավորում են արևային էներգիայի հնարավորությունները։ Առանց դրանց այն մնում է կախված լուսային օրվա ռիթմից, իսկ դրանց շնորհիվ դառնում է ճկուն և հուսալի էներգիայի աղբյուր՝ ունակ բավարարելու սպառողների պահանջները օրվա ցանկացած ժամի։ Քանի որ աշխարհը շարժվում է դեպի ավելի մաքուր էներգահամակարգեր, կուտակիչները դառնում են ոչ թե պարզապես լրացում, այլ անհրաժեշտ բաղադրիչ՝ վերականգնվող էներգիայի գործնական կիրառման համար։
Աղբյուր՝ EIH
Պատկերը՝ EIH